54. Giới thiệu bài chế trong cuốn gia phả họ Thái, tỉnh Nghệ An (TBHNH 2009)
VỀ CUỐN GIA PHẢ CỦA DÒNG HỌ THÁI Ở XÃ XUÂN LÔI HUYỆN DIỄN CHÂU TỈNH NGHỆ AN
NGUYẾN HOA LÊ
Đại học Vinh - Nghệ An
Ccuốn gia phả của dòng họ Thái tỉnh Nghệ An là một dòng họ đời nối đời làm võ tướng cứu nước giúp dân vô cùng vẻ vang hiển hách, là một tư liệu quý, đặc biệt chép lại sắc phong các đời. Xin giới thiệu tóm tắt nội dung tư liệu này.
1. Về hình thức văn bản
Phả viết trên chất liệu giấy dó, đã ngả vàng. Phả viết bằng chữ Hán, chữ viết chân phương rất dễ đọc. Khổ 20x16cm, gồm 29 trang, mỗi trang 9 dòng, dòng trung bình 15 chữ.
Mở đầu cuốn phả cũng có một bài kí như bao cuốn gia phả khác: “Ôi, muôn vật đều dựa vào trời, con người được sinh ra nhờ có tổ tông, xưa kia tổ tiên tích luỹ tạo dựng, nay con cháu nối đời phát triển, đều là nhờ vào gốc. Cụ Cao tổ họ ta ở thời Lê là Thái tướng công tên tự là Xuân Như, tên huý là Tư giữ chức Chỉ huy sứ, triều Lê vâng mệnh vua đem quân đi dẹp giặc trừ loạn ở đồn Tiên Lý phủ Diễn Châu và lập được công to. Than ôi họ Thái ta là một dòng họ đời đời làm tướng võ muôn thuở vẻ vang, mười tám đời Quận công, hai mươi mấy đời được phong tước hầu, là danh gia vọng tộc áo khăn nề nếp nhiều bậc danh hầu, tướng giỏi, nghĩa sĩ, trung thần được vua các đời bao phong Dực bảo Trung hưng Thượng trật.
Sau bài tựa là phần phó ý ghi tên tự tên hiệu hành trạng, ngày tháng năm sinh năm mất, mộ táng của từng đời. Cuốn phả giống như cuốn sử biên niên ghi chép lại thân thế sự nghiệp của từng đời. Nhờ đọc cuốn gia phả chúng ta sẽ có cơ hội hiểu thêm về bối cảnh lịch sử Việt Nam ở thời Lê Trung hưng.
2. Nội dung
4 sắc phong và 1 bài chế do vua ban cho võ tướng của dòng họ Thái được chép trong gia phả này khá đặc sắc.
1/ SẮC BAN CHO MẬU QUẬN CÔNG
Sắc ban cho Dương vũ Uy dũng Dực vận Tán trị công thần, Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân Cẩm Y vệ, Đô chỉ huy sứ Thự vệ sự tước Mậu Quận công Hộ quân Trung trật(1) Thái Bá Khiếu, vâng lệnh triều đình cầm quân tiền phong đi đánh giặc ở các xứ đã lâu, lập được nhiều công lao đối với đất nước, lại mất khi còn tại chức, thấy xứng đáng được tặng phong chức Đô đốc Thiêm sự. Vậy nên tặng phong Đô đốc Thiêm sự Quận công.
Nay ban sắc
Ngày mồng 4 tháng 4 năm Dương Hòa thứ 7 (1641).
2/ SẮC BAN CHO QUẾ DƯƠNG HẦU (THÁI BÁ PHÚC, CON TRAI CỦA MẬU QUẬN CÔNG)
Sắc ban cho Tiền công thần tử Tán trị công thần Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân Cẩm Y vệ sự Đô chỉ huy sứ ti Đô chỉ huy sứ tước Quế Dương hầu Trụ quốc Trung trật Thái Bá Phúc huý là Lộc, vì theo giúp Đại nguyên soái Thống quốc chính Sư phụ Thanh Dương vương. Vào năm Quý Hợi được phù giá đi đánh giặc ở các xứ, trước sau lập được nhiều công lao với đất nước, được các triều thần bàn bạc vinh phong chức Tả hiệu điểm xứng đáng làm Tán trị công thần Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân Điện tiền Đô hiệu điểm Quế Dương hầu Trụ quốc Trung trật.
Nay ban sắc !
Ngày mồng 4 tháng 4 năm Dương Hòa thứ 7 (1641).
3/ SẮC BAN CHO THÁI TƯỚNG CÔNG CÓ TÊN TỰ LÀ LÂN ĐỨC
Sắc ban cho dân làng thôn Xuân Lôi phủ Diễn Châu tỉnh Nghệ An thờ phụng thần được phong làm Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân Thượng trụ quốc Đoan Trung hầu Thái Tướng công, rất là linh thiêng ứng nghiệm. Nay trẫm gánh vác mệnh lớn nhớ đến công lao của thần, nên phong tặng cho thêm mĩ tự là Dực bảo Trung hưng Linh phù chi thần. Lại cho phép dân làng được thờ phụng, ơn thần phù giúp che chở cho dân làng.
Kính cẩn thay!
Ngày 18 tháng 3 năm Khải Định thứ 2 (1917).
4/ SẮC BAN CHO THÁI BÁ TƯ TỰ XUÂN NHƯ
Sắc ban cho Tiền triều công thần Dương vũ Tướng quân Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân Điện tiền Đô chỉ huy sứ được gia tặng tước Đạo Bá, lại được phong chức Thiêm nghị Đô chỉ huy sứ Anh liệt Tướng, quân chăm lo việc binh lương, trấn giữ các đồn xứ, có nhiều công lao đối với đất nước, được các triều thần bàn bạc xin ban sắc phongcho tước hầu Thái Bá Tư như Hộ triều hạng Trung trật, do mặc áo giáp cầm gươm nhiều năm xông pha trước mũi tên hòm đạn, lại mất khi còn tại chức, nên xứng đáng thăng làm Dương Vũ tướng quân Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân Điện tiền Đô chỉ huy sứ sung vào quân ngũ trấn giữ các đồn thủ, gia tặng tước hầu, xứng đáng phong là Thiêm nghị tận vu quan chức Trụ quốc, Trung trật.
Ngày mùng 5 tháng 5 năm Long Đức thứ 3 (1734).
5/ BÀI CHẾ MẬU QUẬN CÔNG
Thuận mệnh trời giữ vận nước Hoàng đế ban lời chế rằng: Trẫm luôn nghĩ thấy nhân quân giảng dụ cho kẻ dưới nghe giữ vững bốn cõi vững bền để dưỡng đức độ. Bề tôi có công lao sẽ được vinh phong tước vị lớn nhất là tước công. Đã kén chọn được hào kiệt tài năng, thì nên ban mệnh cho được vinh hoa. Kia người Dương vũ Uy dũng Tán trị Công thần Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân Điện tiền Đô hiệu điểm ty Tả hiệu điểm Mậu Nghĩa hầu Trụ quốc Trung đẳng Thái Bá Khiếu vốn là hàng thế gia vọng tộc, am hiểu lược thao. Tham học thi lễ, học theo nề nếp Nho gia, theo nghệ kỵ xạ, có tài vũ lược cao siêu. Hội lành đúng dịp gió mây, lòng trung sánh cùng nhật nguyệt. Mặc giáp cầm gươm nhiều năm theo giúp Soái phủ, phá trận xông đồn, quân nhân nghĩa mấy phen đốc quân về dẹp loạn. Dẹp yên bốn bề vỗ về đều nhờ trên dưới một lòng. Phò vua giúp nước đã xong mở ra vẻ đẹp tốt lành, vậy nên bề trên cho phép bao khen phong thưởng. Như vậy là làm sáng tỏ công tích, cũng là cho được nghỉ ngơi. Nhờ đó mà tỏ ý ngợi khen, nhờ đó mà càng giúp sức. Này là ban cho ruộng đất, cũng là tỏ rõ ân huệ để mà truyền lại cho con cháu, cũng là để kéo dài mãi phúc nhà. Hơn nữa ngươi là cựu thần cũ của Nguyễn soái thống quốc Chính Thanh Đô vương, nhiều phen vâng lệnh sai phái, lập được nhiều chiến công cho đất nước, đã được triều thần bàn xét bầu chọn thấy xứng đáng ban chức Quận công, nên thăng làm Dương vũ Uy dũng Tán trị Công thần, Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân. Lại có các ông họ hàng đến lễ, có công với đất nước nên phong cho chức Quận công, xứng đáng phong là Dương vũ Uy dũng Tán trị Công thần cho phép được thờ phụng ở điện Phụ tướng quốc, Đô hiệu điểm, Tả hiệu điểm, Mậu Quận công, Trụ quốc Thượng trật(2).
Ngày 11 tháng 4 nhuận niên hiệu Vĩnh Tộ thứ 11 (1629).
Chú thích: