Ngày 03/11/2026, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Văn hóa, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Hội thảo Thông báo Văn hóa năm 2026 với chủ đề “Giao lưu và tiếp biến văn hóa ở Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập”.

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam kỷ niệm 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới (1986–2026), nhằm tạo diễn đàn trao đổi học thuật, chia sẻ những kết quả nghiên cứu mới, đồng thời thảo luận các vấn đề lý luận và thực tiễn về giao lưu, tiếp biến văn hóa trong lịch sử cũng như trong đời sống đương đại. Qua đó, góp phần nhận diện những xu hướng, đặc điểm và động lực biến đổi văn hóa Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.

Viện Nghiên cứu Hán Nôm có hai nhà nghiên cứu có tham luận gửi tới hội thảo. Tham luận của nhà nghiên cứu trẻ Trần Tấn Khải với tiêu đề: “Tiếp biến văn hoá trong truyền thống tiếp nhận kinh điển Nho gia của người Việt qua tác phẩm Thư kinh quốc ngữ ca”. Bài viết khảo sát Thư Kinh quốc ngữ ca, chủ yếu dựa trên bản VNv.215, trong tương quan với Kinh Thư và một số văn bản diễn Nôm khác. Bài viết nhận diện ba phương diện: sự lựa chọn và tái tổ chức nội dung kinh điển; sự chuyển đổi từ Hán văn sang chữ Nôm và tiếng Việt; sự chuyển hóa từ kinh văn sang thơ lục bát. Qua đó, bài viết cho rằng việc diễn Nôm Kinh Thư không chỉ là chuyển ngữ mà còn là một hình thức tái tạo kinh điển trong môi trường văn hóa bản địa: người Việt vừa bảo lưu nội dung cốt lõi của Nho giáo, vừa chủ động điều chỉnh phương thức biểu đạt cho phù hợp với ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam. Tham luận của TS. Nguyễn Xuân Diện “Từ tiếp biến văn hóa trong lịch sử đến hội nhập văn hóa hiện nay: Nhìn từ tín ngưỡng Tứ Pháp và Tứ Bất tử” khảo sát tín ngưỡng Tứ Bất tử và Tứ Pháp như hai trường hợp có cấu trúc và lịch sử khác nhau, nhằm nhận diện cách cộng đồng tiếp nhận và chuyển hóa các yếu tố văn hóa. Trên cơ sở tiếp cận lịch sử văn hóa, kết hợp phân tích tư liệu Hán Nôm với việc xem xét di tích và thực hành tín ngưỡng, bài viết tập trung vào vai trò của cộng đồng, quá trình văn bản hóa và các thiết chế xã hội. Kết quả cho thấy tiếp biến không phải sự sao chép nguyên trạng hay thay thế hoàn toàn truyền thống bản địa. Các yếu tố được tiếp nhận có thể được lựa chọn, tái diễn giải và tích hợp vào hệ thống ý nghĩa của cộng đồng. Từ kinh nghiệm lịch sử của Tứ Bất tử và Tứ Pháp, bài viết khẳng định bản sắc văn hóa được duy trì qua giao lưu sáng tạo; đồng thời đề xuất gắn bảo tồn di sản với nghiên cứu tư liệu gốc, tôn trọng cộng đồng và diễn giải có căn cứ trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Ban tổ chức đã nhận được 123 bài tham luận của các tác giả trên cả nước, chọn ra 60 bài đưa vào chương trình hội thảo.

Hội thảo có 5 tham luận được chọn trình bày, tập trung vào nhiều phương diện của giao lưu và tiếp biến văn hóa: từ thực hành nghi lễ gia đình, nghệ thuật đương đại, ẩm thực đến không gian văn hóa đô thị và tín ngưỡng truyền thống.

Ban tổ chức đã chọn tham luận “Từ tiếp biến văn hóa trong lịch sử đến hội nhập văn hóa hiện nay: Nhìn từ tín ngưỡng Tứ Pháp và Tứ Bất Tử” của TS. Nguyễn Xuân Diện (Viện Nghiên cứu Hán Nôm) là một trong 5 tham luận trình bày tại hội thảo.

Bên cạnh đó, các tham luận khác đề cập đến sự tiếp biến văn hóa Việt – Hoa trong nghi lễ gia đình ở Long An; sự giao lưu, tiếp biến và thương lượng bản sắc trong nghệ thuật đương đại qua trường hợp tác phẩm sắp đặt “Xống chu xon xao” ở Sơn La; tiếp biến văn hóa ẩm thực số trong bối cảnh hội nhập ở Việt Nam hiện nay; và những thương thỏa về không gian văn hóa đô thị qua hiện tượng Cafe đường tàu.

Hội thảo là dịp để các nhà khoa học trao đổi, chia sẻ kết quả nghiên cứu từ nhiều góc tiếp cận liên ngành, góp phần làm sáng tỏ tính năng động của văn hóa Việt Nam trong quá trình giao lưu, tiếp biến, đồng thời khẳng định vai trò chủ động của các cộng đồng trong việc tiếp nhận, điều chỉnh và sáng tạo những giá trị văn hóa mới trên nền tảng bản sắc truyền thống.