Hòa chung trong không khí hướng tới kỷ niệm 1000 năm ngày mất danh nhân lịch sử, văn hóa Lý Công Uẩn (1028 - 2028) và quá trình xây dựng Hồ sơ trình UNESCO, Viện Nghiên cứu Hán Nôm đã tích cực tham gia đóng góp nhiều công trình nghiên cứu giá trị. Đặc biệt, tại Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề "Danh nhân Lý Công Uẩn - Anh hùng dân tộc, dấu ấn lịch sử văn hóa, tầm nhìn và giá trị thời đại" diễn ra vào ngày 29 tháng 9 năm 2026 tại Từ Sơn, Bắc Ninh do UBND thành phố Bắc Ninh phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, đoàn các nhà khoa học và nghiên cứu viên của Viện đã đóng góp 6 tham luận đi sâu nghiên cứu văn bản học, sử liệu và tư tưởng trị quốc của vị vua sáng lập vương triều Lý. Các bài tham luận của Viện Nghiên cứu Hán Nôm tại hội thảo bao gồm:

1. Tham luận “Kinh điển Phật giáo thời Lý Thái Tổ qua Đại Việt sử ký toàn thư” của ThS. Nguyễn Thị Anh đã khảo sát các hoạt động liên quan đến kinh điển Phật giáo dưới thời Lý Thái Tổ (1010–1028), tập trung vào vai trò của triều đình trong việc tiếp nhận, lưu giữ và sao chép kinh sách. Qua đó, bài viết cho thấy nhà nước thời Lý đã từng bước chủ động quản lý và phát triển nguồn kinh sách Phật giáo. Những hoạt động này đặt nền móng cho sự phát triển của kinh điển Phật giáo và văn hóa Phật giáo ở Đại Việt. Chính sách kinh điển của Lý Thái tổ không chỉ thúc đẩy phật giáo phát triển mà còn góp phần định hình bản sắc văn hóa củng cố thế chế Đại Việt độc lập, tự chủ. Sự kiện triều Lý chủ động cử sứ bộ sang nhà Tống thỉnh kinh Đại Tạng không chỉ phục vụ chấn hưng phật giáo trong nước mà còn thể hiện tầm nhìn mở cửa, giao lưu và tiếp xúc văn hóa quốc tế từ rất sớm của Hoàng đế Lý Công Uẩn.

2. Với bài viết “Đọc lại Thiên đô chiếu: Từ văn bản học Hán Nôm đến nhận diện tầm nhìn viễn kiến của Lý Thái Tổ”, TS.Nguyễn Xuân Diện phân tích Thiên đô chiếu từ nguyên văn Hán Nôm để làm rõ cấu trúc lập luận chặt chẽ và tầm nhìn chính trị vượt thời đại của Lý Thái Tổ. Qua việc phân tích các từ ngữ then chốt, tác giả chỉ ra việc dời đô về Đại La dựa trên các tiêu chí khoa học về địa thế, phong thủy và nguyện vọng nhân dân chứ không phải quyết định cảm tính. Quyết định này đã biến Đại La thành trung tâm hội tụ của cõi Việt, thể hiện tầm nhìn chiến lược về không gian và thời gian cho sự phát triển lâu dài của quốc gia.

3. Trong “Chiếu dời đô và công lao kiến tạo Thăng Long của Vua Lý Thái Tổ qua Đại Việt sử ký toàn thư”, ThS. Phạm Minh Đức dựa trên Đại Việt sử ký toàn thư để làm rõ giá trị của Chiếu dời đô và công lao kiến tạo Thăng Long của vua Lý Thái Tổ năm 1010. Quyết định chuyển đô từ Hoa Lư ra Đại La và quy hoạch xây dựng kinh thành đa chức năng thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu rộng về chính trị, quân sự, kinh tế và văn hóa. Đây được coi là bước ngoặt quan trọng, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển lâu dài, ổn định và hưng thịnh của quốc gia Đại Việt.

4. Qua bài “Nghiên cứu tư tưởng an dân ở Lý Công Uẩn: Từ chiếu dời đô đến thực tiễn kiến thiết và trị quốc”, Cử nhân Trần Tấn Khải khảo cứu nội hàm tư tưởng "an dân" của Lý Công Uẩn qua Chiếu dời đô và các ghi chép trong Đại Việt sử ký toàn thư. Tác giả chỉ ra rằng "an dân" ở đây không dừng lại ở phẩm chất đạo đức cá nhân mà được cụ thể hóa thành nguyên tắc tổ chức không gian chính trị và các hoạt động kiến thiết, quản trị quốc gia. Qua đó, việc dời đô và kiến thiết Thăng Long được nhìn nhận như một hành động chính trị mang tính chiến lược vì sự ổn định và phát triển lâu dài của nhân dân và đất nước.

5. Bài “Phân tích tư tưởng phong thủy và văn hóa của Lý Thái Tổ trong sự nghiệp dời đô” của TS. Nguyễn Quốc Khánh lại phân tích tầm nhìn phong thủy và tư tưởng văn hóa của Lý Thái Tổ trong sự nghiệp dời đô năm 1010, mở ra kỷ nguyên phát triển lâu dài cho Đại Cồ Việt - Đại Việt. Chiếu dời đô thể hiện sự dung hợp nhuần chuyển giữa ba luồng tư tưởng Tam giáo (Nho - Đạo - Phật) cùng bước chuyển từ tư duy phòng thủ sang chủ động phát triển mở rộng. Văn kiện không chỉ mang giá trị lịch sử, tư tưởng mà còn là di sản văn hóa trường tồn, đặt nền móng cho vị thế trung tâm của Thăng Long - Hà Nội qua hơn một thiên niên kỷ.

6. ThS. Phạm Bảo Nhung qua tham luận “Lý Công Uẩn và quá trình kiến tạo quốc gia đầu thế kỷ XI: Từ dấu ấn Phật giáo đến quyết định dời đô” đã đánh giá vai trò của Phật giáo đối với Lý Công Uẩn như một môi trường văn hóa, đạo đức và trí thức cung cấp nguồn lực tinh thần, chứ không phải hình thành một "nhà nước Phật giáo". Quyết định dời đô năm 1010 là một quyết sách chính trị - chiến lược xuất phát từ năng lực cá nhân, kinh nghiệm trị quốc và yêu cầu phát triển lâu dài của đất nước. Việc chuyển kinh đô từ Hoa Lư ra Thăng Long thể hiện bước chuyển từ tư duy phòng thủ sang kiến tạo một trung tâm văn hóa - chính trị có khả năng quy tụ và phát triển bền vững.

Các công trình nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Hán Nôm đã góp phần làm sáng rõ những giá trị lịch sử, văn hóa và tư tưởng trong sự nghiệp của Lý Công Uẩn từ góc nhìn tư liệu Hán Nôm và sử liệu học. Những kết quả này đồng thời bổ sung thêm cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản về danh nhân Lý Công Uẩn, góp phần phục vụ quá trình xây dựng Hồ sơ trình UNESCO và các hoạt động hướng tới kỷ niệm 1000 năm ngày mất của ông (1028–2028).

Một số hình ảnh từ hội thảo: