Hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026) và 280 năm ngày sinh Tiến sĩ Ngô Thì Nhậm (1746-1803), ngày 28 tháng10 năm 2026, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Tiến sĩ Ngô Thì Nhậm (1746-1803) và truyền thống khoa bảng dòng họ Ngô Thì làng Tả Thanh Oai (Hà Nội)”.

Hội thảo nhằm làm rõ truyền thống hiếu học, khoa bảng và những đóng góp của dòng họ Ngô Thì đối với lịch sử, văn hóa, giáo dục Việt Nam; đồng thời tiếp tục nghiên cứu thân thế, sự nghiệp, tư tưởng và di sản trước tác của Ngô Thì Nhậm - danh nhân tiêu biểu trong lịch sử dân tộc cuối thế kỷ XVIII.

Làng Tả Thanh Oai (Hà Nội) là vùng đất có truyền thống khoa bảng nổi bật, nơi nhiều thế hệ dòng họ Ngô Thì nối tiếp nhau thành danh và cống hiến cho đất nước. Hiện Văn Miếu - Quốc Tử Giám còn lưu giữ 7 bia đề danh tiến sĩ ghi danh 5 vị khoa bảng thuộc dòng họ. Trong đó, Ngô Thì Sĩ (1726-1780), thân phụ Ngô Thì Nhậm, là nhà chính trị, sử học và văn học có uy tín, góp phần bồi đắp nền tảng học thuật của dòng họ. Tiếp nối truyền thống ấy, Ngô Thì Nhậm có nhiều đóng góp trên các lĩnh vực chính trị, ngoại giao, tư tưởng và văn chương; tác phẩm Thái học môn lâu phú còn cho thấy mối liên hệ của ông với Quốc Tử Giám và những suy tư về giáo dục, đào tạo nhân tài.

Ban Tổ chức đã tiếp nhận 27 bài tham luận, tập trung vào ba nhóm nội dung chính: quê hương, gia đình và truyền thống khoa bảng dòng họ Ngô Thì; thân thế, sự nghiệp và đóng góp của Ngô Thì Nhậm cùng các danh nhân trong dòng họ; bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa thông qua di tích, trước tác và giáo dục truyền thống.

Ảnh: Dương Văn Hoàn

Viện Nghiên cứu Hán - Nôm đóng góp 5 tham luận, tập trung khai thác tư liệu gốc và tiếp cận các vấn đề từ góc độ văn bản học, lịch sử tư tưởng, sử học và giáo dục. Cụ thể, TS. Lê Quang Chắn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán - Nôm, với tham luận “Ngô Thì Sĩ, Ngô Thì Nhậm với biên soạn quốc sử”; TS. Mai Thu Quỳnh với tham luận “Tộc ước gia quy dòng họ Ngô Thì làng Tả Thanh Oai”; TS. Nguyễn Hữu Mùi, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán - Nôm, trình bày tham luận “Khảo sát các tác phẩm văn bia do Hoàng giáp Ngô Thì Sĩ soạn và văn bia viết về ông hiện lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán - Nôm”; TS. Vũ Việt Bằng với tham luận “Quan điểm giáo dục của Ngô Thì Nhậm thông qua tác phẩm Giáo nghị”; TS. Dương Văn Hoàn với tham luận “Vài nét về bài khải Phụng chỉ cầu trực ngôn trần thời chính khải của Ngô Thì Nhậm”.

Các tham luận góp phần làm sáng tỏ tộc ước gia quy, truyền thống khao bảng, học thuật của dòng họ; khảo sát hệ thống văn bia liên quan đến Ngô Thì Sĩ; phân tích đóng góp của hai danh nhân đối với việc biên soạn quốc sử; đồng thời đi sâu tìm hiểu tư tưởng giáo dục và quan điểm chính trị của Ngô Thì Nhậm qua các tác phẩm cụ thể. Qua đó, các nghiên cứu khẳng định giá trị của nguồn tư liệu Hán Nôm trong việc bổ sung, đối chiếu và xác minh nhận thức lịch sử, góp phần nâng cao độ tin cậy của các nghiên cứu về danh nhân và di sản văn hóa dân tộc.

Hội thảo là hoạt động khoa học thiết thực hướng tới các dấu mốc kỷ niệm quan trọng, góp phần lan tỏa truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng hiền tài; đồng thời thúc đẩy công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hán Nôm, di sản văn hóa dòng họ Ngô Thì trong đời sống đương đại.