VIỆT NAM CÓ THÊM 2 DI SẢN TƯ LIỆU CHÂU Á – THÁI BÌNH DƯƠNG VÀ ĐỀU LÀ DI SẢN HÁN NÔM
Ngày
5.11, tại Jakarta (Indonesia), Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu
Á - Thái Bình Dương của UNESCO (MOWCAP) thông qua việc ghi danh 2 hồ sơ
"Văn bia Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên" và "Ma nhai trên núi Non Nước,
tỉnh Ninh Bình" vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình
Dương.
Hai
hồ sơ của Việt Nam đều đáp ứng các tiêu chí về tính xác thực, toàn vẹn, độc bản,
tầm quan trọng và ý nghĩa khu vực; đồng thời có kế hoạch bảo quản, quản lý và
tiếp cận khả thi.
Di sản
"Văn bia Phố Hiến" gồm 41 văn bia chữ Hán và chữ Nôm, có niên đại từ
thế kỷ XVII đến XX. Được cộng đồng gìn giữ nguyên trạng qua nhiều thế kỷ, di sản
là ký ức về một thời kỳ phát triển của Phố Hiến - thương cảng quốc tế tiêu biểu
ở châu Á. Các văn bia phản ánh quá trình phát triển đô thị, hoạt động thương mại,
giao lưu và tiếp biến văn hóa; là nguồn tư liệu quan trọng về ngoại giao, kinh
tế và giao thương hàng hải khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Di sản
"Ma nhai trên núi Non Nước" còn 43 bản khắc trực tiếp trên vách đá, sử
dụng chữ Hán, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ, có niên đại từ thế kỷ XIV đến XX. Di sản
gồm nhiều thể loại như ngự bút, bia ký, thơ văn, đề từ... do các vị vua, quan,
danh nhân, nhà văn hóa, nhà thơ lưu lại và được nghệ nhân khắc trên đá bằng kỹ
thuật điêu khắc truyền thống.
Những
văn bia này đều đã có thác bản lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán - Nôm và được
nhiều học giả sử dụng để khai thác các thông điệp về văn hóa xã hội và văn
chương mà cha ông đã gửi lại. Một số lượng không nhỏ đã được khảo cứu và phiên
dịch chuyên sâu theo từng chủ đề của văn bia.
Văn bia núi Non Nước
Trong
quá trình xây dựng hồ sơ, đội ngũ các nhà khoa học của Viện Nghiên cứu Hán –
Nôm đã tham gia các hội thảo quốc gia đánh giá các giá trị nhiều mặt của di sản
văn bia Phố Hiền của Hưng Yên) và bia ma nhai trên vách núi Non Nước (Dục Thúy
sơn) của Ninh Bình.
Các bản
khắc trên đá phản ánh lịch sử dựng nước, giữ nước của Việt Nam; quá trình giao
lưu, tiếp biến văn hóa Đông Á qua sự tương tác giữa Phật giáo, Đạo giáo, Nho
giáo với tín ngưỡng bản địa, đồng thời góp phần làm sáng tỏ lịch sử văn học Việt
Nam trung đại trong dòng chảy văn học chữ Hán ở Đông Á.
Đến
nay, Việt Nam có 13 di sản tư liệu được UNESCO ghi danh, gồm 4 di sản tư liệu
trong Danh mục thế giới và 9 di sản tư liệu trong Danh mục khu vực châu Á -
Thái Bình Dương.