Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), ngày 04 tháng 11 năm 2026, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với UBND phường Yên Hòa long trọng tổ chức Hội thảo khoa học “Truyền thống văn hóa, khoa bảng phường Yên Hòa, Hà Nội”. Hội thảo là dịp nhìn nhận, đánh giá một cách hệ thống những giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục và truyền thống hiếu học của vùng đất cổ ven kinh thành Thăng Long.

Từ 01 tháng 07 năm 2025, phường Yên Hòa mới, thành phố Hà Nội chính thức được thành lập trên cơ sở sáp nhập phần lớn diện tích tự nhiên và dân số của các phường Yên Hòa cũ, Trung Hòa (quận Cầu Giấy) cùng một phần diện tích tự nhiên và dân số của các phường Nhân Chính (quận Thanh Xuân), Mễ Trì (quận Nam Từ Liêm).

Yên Hòa là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa, bao gồm các địa bàn làng cổ Hạ Yên Quyết (Kẻ Cót), Trung Kính Thượng, Trung Kính Hạ (Kính Chủ - Kẻ Giàn) và Hòa Mục (Kẻ Đáy). Trải qua các triều đại, vùng đất này có 11 vị đại khoa cùng hàng trăm Cử nhân, Hương cống, Tú tài, Giám sinh. Tiêu biểu là Thái học sinh Hoàng Quán Chi, người được xem là khai khoa của vùng Từ Liêm xưa, và Hoàng giáp Nguyễn Như Uyên, từng đảm nhiệm chức Tế tửu Quốc Tử Giám dưới triều Lê Thánh Tông. Đặc biệt, truyền thống khoa bảng của các dòng họ Hoàng, Nguyễn đã góp phần tạo nên diện mạo văn hiến đặc sắc của địa phương.

Bên cạnh truyền thống hiếu học, Yên Hòa còn lưu giữ hệ thống di sản văn hóa phong phú với 05 di tích cấp quốc gia, 08 di tích cấp thành phố cùng nhiều tư liệu Hán Nôm có giá trị như sắc phong, thần tích, văn bia, hoành phi, câu đối và các lễ hội dân gian truyền thống.

Ban Tổ chức đã nhận được 26 tham luận của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, đại diện cơ quan nghiên cứu, cơ sở giáo dục, cơ quan quản lý di tích và các dòng họ trên địa bàn. Nội dung hội thảo tập trung vào ba nhóm vấn đề: truyền thống hiếu học và các danh nhân khoa bảng; giá trị di sản văn hóa vật thể, phi vật thể; định hướng bảo tồn, phát huy truyền thống văn hóa, giáo dục Yên Hòa trong đời sống đương đại.

Ảnh: Dương Văn Hoàn

Đáng chú ý, các nhà khoa học, cán bộ và nguyên cán bộ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam có nhiều tham luận đóng góp thiết thực. Trong đó, các nghiên cứu của PGS.TS. Bùi Xuân Đính về làng khoa bảng Hạ Yên Quyết; PGS.TS. Trần Thị An về vị trí của phường Yên Hòa trong không gian văn hiến Thăng Long - Hà Nội; PGS.TS. Nguyễn Đức Nhuệ về dòng họ Hoàng giáp Nguyễn Như Uyên; PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Chi về danh nhân Hoàng Quán Chi và TS. Nguyễn Hữu Mùi về truyền thống hiếu học của dòng họ Hoàng làng Cót đã góp phần làm sáng tỏ những phương diện quan trọng trong lịch sử khoa bảng và truyền thống giáo dục của địa phương.

Ngoài ra, các tham luận của cán bộ Viện Sử học và Viện Nghiên cứu Hán Nôm tiếp tục mở rộng hướng tiếp cận từ nghiên cứu lịch sử địa phương đến khai thác, phát huy giá trị tư liệu di sản. Tham luận “Làng Trung Kính trong lịch sử Thăng Long - Hà Nội” của TS. Trịnh Thị Hà góp phần bổ sung nhận thức về lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Trung Kính. Tham luận “Khảo cứu thần tích, thần sắc làng Hòa Mục” của TS. Dương Văn Hoàn tập trung khai thác nguồn tư liệu Hán Nôm, qua đó làm rõ những giá trị lịch sử, tín ngưỡng và văn hóa truyền thống của làng Hòa Mục. Bên cạnh đó, tham luận “Phát huy giá trị danh nhân Yên Hòa trong thời đại mới” của ThS. Nguyễn Văn Biểu đề cập đến việc kế thừa và lan tỏa giá trị di sản trong đời sống hiện nay.

Hội thảo là diễn đàn khoa học có ý nghĩa, góp phần nhận diện sâu sắc hơn truyền thống văn hóa, khoa bảng và những giá trị di sản của phường Yên Hòa; đồng thời khẳng định vai trò của nghiên cứu khoa học trong việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa địa phương, bồi đắp truyền thống hiếu học và giáo dục ý thức trách nhiệm của các thế hệ hôm nay đối với quê hương, đất nước.