Thư viện tỉnh Hưng Yên hiện lưu trữ, bảo quản gần 100 cuốn sách Hán Nôm quý, chứa đựng nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa, văn học và tư tưởng. Để phát huy giá trị của khối tư liệu này, cần tiến hành nghiên cứu, xác định niên đại, xuất xứ, nội dung và giá trị của từng tài liệu bằng các phương pháp khoa học. Trước yêu cầu đó, Thư viện tỉnh Hưng Yên (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hưng Yên) đã đề nghị Viện Nghiên cứu Hán - Nôm (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp khảo sát, tư vấn về công tác phân loại, kiểm định, bảo quản và số hóa tài liệu.

Ngày 18.8, đoàn công tác của Viện Nghiên cứu Hán - Nôm do Viện trưởng Vương Thị Hường dẫn đầu, cùng TS. Vũ Thị Lan Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Tư liệu - Ứng dụng Hán Nôm và một số cán bộ chuyên môn, đã trực tiếp khảo sát số sách cổ tại Thư viện tỉnh Hưng Yên. Về phía địa phương có Giám đốc Thư viện Đào Văn Quyến, Phó Giám đốc Lê Thị Thanh cùng các cán bộ chuyên môn. Qua khảo sát, đoàn công tác bước đầu đánh giá tình trạng, chất lượng tài liệu, phân loại và nhận diện một số tư liệu có giá trị đặc biệt, cần tiếp tục nghiên cứu, thẩm định.

Từ việc tài liệu Hán Nôm đang lưu trữ tại Thư viện tỉnh Hưng Yên có thể thấy, nguồn di sản Hán Nôm vẫn còn hiện diện ở nhiều địa phương, trong thư viện, bảo tàng, di tích, dòng họ, cơ sở tôn giáo và trong các bộ sưu tập gia đình. Không ít tài liệu chưa được nhận diện đầy đủ, trong khi điều kiện bảo quản còn hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ hư hỏng, thất lạc. Vì vậy, việc chủ động rà soát, sưu tầm, thống kê và bảo vệ tư liệu Hán Nôm cần được các địa phương quan tâm hơn nữa.

Tuy nhiên, đây là lĩnh vực đòi hỏi kiến thức chuyên ngành sâu. Việc đọc, xác định niên đại, xuất xứ, nội dung, giá trị văn bản hay lựa chọn phương thức bảo quản, số hóa phù hợp không thể chỉ dựa vào nghiệp vụ lưu trữ thông thường. Trong quá trình đó, Viện Nghiên cứu Hán - Nôm giữ vai trò đặc biệt quan trọng với tư cách là cơ quan học thuật chuyên sâu, đầu ngành về lĩnh vực nghiên cứu và bảo quản tư liệu Hán Nôm. Viện là địa chỉ chuyên môn có trách nhiệm tư vấn, phối hợp nghiên cứu, thẩm định, nhận diện giá trị và hướng dẫn nghiệp vụ cho các địa phương, cơ quan, tổ chức và cá nhân đang lưu giữ nguồn di sản này.

Từ năng lực của đội ngũ chuyên gia và hệ thống tư liệu chuyên ngành, Viện có thể đồng hành với các địa phương trong toàn bộ quá trình, từ khảo sát, phát hiện, phân loại, kiểm định đến bảo quản, số hóa và khai thác giá trị. Sự tham gia của cơ quan chuyên môn không chỉ giúp các địa phương “biết mình đang có gì”, mà quan trọng hơn là xác định đúng giá trị của tư liệu để có phương án gìn giữ và phát huy phù hợp.

Nhân chuyến công tác, đoàn cán bộ Viện Nghiên cứu Hán - Nôm cũng khảo sát văn bia, tài liệu Hán Nôm tại chùa Chuông và đền Mẫu, qua đó mở rộng hoạt động chuyên môn từ thư viện tới các di tích, không gian văn hóa đang lưu giữ di sản Hán Nôm.

Từ sự kiện tại Hưng Yên, yêu cầu đặt ra là cần tăng cường sự phối hợp giữa Viện Nghiên cứu Hán - Nôm với các thư viện, bảo tàng và cơ quan văn hóa địa phương. Mỗi địa phương chủ động phát hiện, sưu tầm, lưu giữ; Viện đảm nhiệm vai trò tư vấn, thẩm định, hướng dẫn và phối hợp nghiên cứu. Sự kết nối này sẽ góp phần biến những nguồn tư liệu đang nằm rải rác thành một nguồn di sản được nhận diện, bảo vệ và khai thác có hệ thống, cùng nhau gìn giữ và làm giàu thêm kho tư liệu Hán Nôm đặc biệt quý hiếm của dân tộc.