Quảng bá di sản Hán Nôm làng xã và góc nhìn bản địa hóa nho giáo tại Viện Nghiên cứu Văn triết (Trung Quốc – Đài Loan)
Thứ Năm, 24/09/2026 09:39
Vừa qua, trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu "Xã
hội truyền thống Việt Nam: Cộng đồng và cảm thức về trật tự" (越南傳統社會共同體與秩序感)
do Viện Nghiên cứu Văn Triết thuộc Viện Nghiên cứu Trung ương Đài Loan
(Academia Sinica) tài trợ, TS. Đào Phương Chi, cán bộ Viện Nghiên cứu Hán - Nôm
đã có chuyến công tác, khảo sát và báo cáo học thuật tại Trung Quốc (Đài Loan)
thành công.
Chuyến công tác diễn ra từ ngày 07/09 đến ngày
13/09/2026 nhằm thúc đẩy các nghiên cứu so sánh liên khu vực trong không gian
văn hóa Hán tự, đồng thời khai thác sâu giá trị của nguồn di sản tư liệu Hán
Nôm trong việc giải mã các thiết chế xã hội truyền thống.
Tại các buổi làm việc chuyên môn, TS. Đào Phương Chi
đã trình bày 02 báo cáo chuyên đề và nhận được sự quan tâm, đánh giá cao và thảo
luận sôi nổi từ giới học giả, chuyên gia quốc tế:
Báo cáo "Vượt qua ảnh hưởng của Nho giáo: Từ
'tư văn' trong Luận ngữ đến 'Hội Tư văn' trong làng xã Việt Nam" (ngày
09/09/2026): Báo cáo tập trung phân tích sự chuyển biến khái niệm "Tư
văn" (斯文)
từ một phạm trù triết học - văn hóa kinh điển trong sách Luận ngữ thành
một thiết chế xã hội mang tính bản địa là "Tư văn hội" (斯文會) ở cấp độ làng xã Việt
Nam. Qua đó, tác giả đề xuất một góc nhìn lý thuyết mới: tiếp cận sự tương tác
văn hóa Nho giáo tại Việt Nam theo hướng chủ động thích ứng, bản địa hóa và tái
sáng tạo của cộng đồng làng xã nội sinh, từng bước vượt qua mô hình tiếp nhận
thụ động "chịu ảnh hưởng" đơn thuần.
TS. Đào Phương Chi phát biểu báo cáo. Ảnh: Lưu Bách Hoành
Báo cáo "Kế thừa và đổi mới: Hệ thống văn từ,
văn chỉ trong xã hội làng xã Việt Nam" (ngày 11/09/2026): Báo cáo đi
sâu khảo sát chi tiết mạng lưới không gian thờ tự Nho học ở nông thôn Việt Nam
thông qua hai mô hình cơ bản là Văn chỉ và Văn từ. Nghiên cứu đã làm rõ tính nối
tiếp truyền thống (thờ Khổng Tử, Tứ phối, Thất thập nhị hiền) song hành cùng
tính sáng tạo linh hoạt khi đưa các vị Khoa bảng, Tiên hiền, Hậu hiền v.v. địa
phương vào không gian thờ cúng mang tính Nho giáo.
Thành công của hai buổi báo cáo không chỉ góp phần quảng
bá nguồn tư liệu Hán Nôm làng xã độc đáo (Hương ước, tục lệ) đến cộng đồng
nghiên cứu Đông Á, mà còn khẳng định vị thế và năng lực học thuật của lực lượng
nghiên cứu Việt Nam trên diễn đàn quốc tế.
Chuyến đi đã khép lại tốt đẹp, tiếp tục củng cố mối
quan hệ hợp tác giao lưu học thuật vốn có giữa hai cơ quan.
Đào Phương Chi