Sáng ngày 15 tháng 6 năm 2026 tại trụ sở 37 Kim Mã Thượng, Viện Nghiên cứu Hán Nôm đã có buổi tham vấn với đại diện Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hợp quốc (viết tắt UNESCO).

Tham dự buổi tham vấn, về phía đại diện Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hợp quốc có bà Joie Springer - Chủ tịch Tiểu ban Đăng ký, Ủy ban Tư vấn Quốc tế (IAC) của UNESCO, ông Mitsuru Haga - Phó Chủ tịch, Ủy ban Ký ức Thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO.

Về phía Viện Nghiên cứu Hán Nôm có PGS.TS Vương Thị Hường – Viện trưởng, TS. Trương Thị Thuỷ - Trưởng phòng Hành chính – Tổng hợp, TS. Đào Phương Chi – Giám đốc trung tâm Hán học, TS. Nguyễn Xuân Diện – Phó Giám đốc trung tâm Hán học, TS. Đỗ Bích Tuyển – Giám đốc Trung tâm Văn hiến học Cổ điển, TS. Lê Thu Hương - Phó Giám đốc Trung tâm Văn hiến học Cổ điển, TS. Trần Thị Thu Hường- Phó Giám đốc Trung tâm Văn hiến học Cổ điển, TS. Vũ Thị Lan Anh – Phó Giám đốc Trung tâm tư liệu và Ứng dụng Hán Nôm, TS. Vũ Việt Bằng – Thư kí Hội đồng khoa học, ThS. Lê Thị Hà – Nhân viên Quản lý khoa học, CN. Trần Tấn Khải – Chuyên viên Quản lý khoa học, ThS. Trương Văn Thắng – Nhân viên Quan hệ quốc tế.

Đại diện Viện Nghiên cứu Hán Nôm PGS.TS Vương Thị Hường gửi lời chào đến bà Joie Springer và ông Mitsuru Haga tới làm việc tại Viện. PGS.TS Vương Thị Hường cho biết, VNC Hán Nôm là một trong những cơ quan lưu trữ tư liệu cổ hàng đầu Việt Nam, trong đó tư liệu giáng bút có vai trò quan trọng trong việc tìm hiểu tín ngưỡng, văn hoá, lịch sử Việt Nam cuối thế kỉ 19 đầu thế kỉ 20. Đây là lần đầu Viện đăng kí tư liệu Hán Nôm trở thành di sản kí ức thế giới, nên không tránh khỏi những bỡ ngỡ, sai sót, vì vậy nhờ đại diện của tổ chức UNESCO tham vấn giúp đỡ.

VNC Hán Nôm tham vấn với đại diện tổ chức UNESCO

Đại diện Tổ lập hồ sơ Di sản kí ức thế giới tư liệu Giáng bút của Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện trình bày về số lượng, đặc điểm, ý nghĩa của kho tư liệu Giáng bút được lưu tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm. Tiến sĩ cho biết đây một kho tư liệu di sản đặc biệt, độc nhất, nó là sự tổng hoà của các yếu tố tín ngưỡng, tôn giáo, văn học, lịch sử trong cùng một văn bản. Rất mong lần này đại diện của Uneso sẽ có những tham vấn, giúp đỡ cụ thể để hồ sơ di sản tư liệu Giáng bút đạt chuẩn quốc tế theo yêu cầu, đồng thời cũng giúp kết nối với các nhà chuyên môn trong khu vực để quảng bá nguồn tư liệu này ra với bạn bè trên thế giới.

Sau khi nghe đại diện Viện trình bày, chuyên gia Joie Springer - Chủ tịch Tiểu ban Đăng ký, Ủy ban Tư vấn Quốc tế (IAC) của UNESCO cho biết cảm thấy đây là một nguồn tư liệu rất có ý nghĩa, đáng được ghi vào nguồn tư liệu kí ức thế giới. Hiện tại ở Trung Quốc cũng đưa một hồ sơ di sản có nội dung tương tự đăng kí làm Hồ sơ di sản tư liệu thế giới. Vì vậy tham vấn tổ lập hồ sơ của Viện cần phải làm rõ hơn về tính độc bản, độc đáo của nó, so sánh với các nước có tư liệu có nội dung tương tự, nhất là về mặt văn tự, tín ngưỡng, ý nghĩa lịch sử để từ đó nêu bật tính khác biệt của tư liệu giáng bút Việt Nam.

Ông Mitsuru Haga - Phó Chủ tịch, Ủy ban Ký ức Thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO cho biết ở Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc cũng có những tư liệu Giáng bút tương tự. Vì vậy Viện cũng cần làm bổ sung sự khác biệt của tư liệu này với tư liệu các nước khác. Đặc biệt có thể nhấn mạnh vào yếu tố sự gắn chặt của tín ngưỡng thờ Mẫu với tư liệu giáng Bút ở Việt Nam, hay nhấn mạnh yếu tổ sử dụng văn tự chữ Nôm, các yếu tố lịch sử về thánh tích các vị thánh, anh hùng của Việt Nam. Đối với việc hoàn thiện hồ sơ, đại diện UNESCO sẽ giúp đỡ hết sức, đồng thời giới thiệu những chuyên gia hàng đầu của UNESCO để hoàn thiện hồ sơ.

Thay mặt Viện Nghiên cứu Hán Nôm, PGS.TS Vương Thị Hường gửi làm cảm ơn những chia sẻ, tham vấn của hai chuyên gia. Những tham vấn này sẽ tổ lập hồ sơ tư liệu Giáng bút của Viện sẽ tiếp thu nghiêm túc, chỉnh sửa để hồ sơ hoàn thiện, đáp ứng những tiêu chuẩn mà UNESCO đưa ra. Hy vọng không chỉ lần này, trong tương lai khi Viện đăng kí những di sản tư liệu Hán Nôm tiếp theo cũng sẽ được tổ chức UNESCO giúp đỡ tham vấn.

PGS.TS Vương Thị Hường trao quà tặng cho đại diện UNESCO

Cuối buổi làm việc, PGS. TS Vương Thị Hường đã trao quà tặng là bức thư pháp Hán Nôm: “Tư văn do tại”, khẳng định vai trò của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hợp quốc trên toàn cầu.