LỜI KHAI MẠC

HỘI NGHỊ THÔNG BÁO HÁN NÔM HỌC NĂM 2011

TRỊNH KHẮC MẠNH

Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm

Kính thưa các nhà khoa học

Kính thưa quí vị đại biểu

Thay mặt cán bộ viên chức Viện Nghiên cứu Hán Nôm xin chân thành cám ơn quí vị đại biểu và các nhà khoa học đã nhiệt tình tham gia Hội nghị thông báo Hán Nôm học năm 2011. Tôi xin vui mừng thông báo, Viện Nghiên cứu Hán Nôm vừa tiến hành tổng kết công tác năm 2011, với những thắng lợi trên nhiều lĩnh vực công tác về sưu tầm, bảo quản, nghiên cứu khai thác, chỉnh lý xuất bản và đào tạo bồi dưỡng cán bộ nghiên cứu Hán Nôm, nhân Hội nghị này, tôi xin nêu cụ thể một số mặt sau đây:

Nghiên cứu khoa học

Năm 2011, Viện đã tập trung nghiệm thu các đề tài cấp Bộ từ những năm trước, cụ thể như sau:

- Ấn chương trong hệ thống hành chính Việt Nam từ đầu thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX (PGS.TS. Nguyễn Công Việt), loại xuất sắc.

- Nghiên cứu thể tài văn học Nôm (TS. Nguyễn Thị Lâm), loại khá.

- Điển cố trong văn học Nôm (TS. Lã Minh Hằng), loại khá.

- Nghiên cứu chữ Nôm cổ (TS. Trương Đức Quả), loại khá.

- Nghiên cứu thơ văn của Hồ Xuân Hương (PGS. TS. Đào Thái Tôn), loại khá.

- Nghiên cứu so sánh truyện cổ dân gian Việt Nam-Trung Quốc-Nhật Bản (PGS.TS. Nguyễn Thị Oanh), loại khá.

- Diễn ca lịch sử Nôm - Văn bản và tác phẩm (PGS.TS. Hoàng Thị Ngọ), loại xuất sắc.

- Địa danh hành chính Thăng Long Hà Nội qua tư liệu văn khắc Hán Nôm (PGS.TS. Phạm Thị Vinh), loại xuất sắc.

- Ca trù (hát ả đào) và văn hóa Thăng Long - Hà Nội (TS. Nguyễn Xuân Diện), loại khá.

- Khảo cứu nghệ thuật truyền kì chữ Hán Việt Nam thời trung đại (TS. Phạm Văn Thắm), loại xuất sắc.

Viện triển khai thực hiện Chương trình cấp Bộ: Sưu tầm, bảo tồn, nghiên cứu và khai thác di sản Hán Nôm giai đoạn 2011 - 2012, gồm các đề tài:

- Thư mục Hán Nôm về biển đảo Việt Nam, do PGS.TS Trịnh Khắc Mạnh chủ trì. Đề tài thực hiện các nội dung sau: Thống kê, phân loại các tư liệu Hán Nôm viết về biển đảo Việt Nam, hiện có tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm. Lập thư mục Hán Nôm về biển đảo Việt Nam có tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm. Biên dịch nội dung các tư liệu Hán Nôm ghi chép về biển đảo Việt Nam hiện lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm.

- Di sản Hán Nôm thời Lê sơ do PGS.TS. Đinh Khắc Thuân chủ trì. Đề tài thực hiện các nội dung sau:Sưu tập tư liệu Hán Nôm thời Lê sơ ở trong nước và ngoài nước.Thống kê, phân loại, nghiên cứu văn bản học các tư liệu Hán Nôm thời Lê sơ hiện có tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm và các cơ quan lưu trữ khác.Lập thư mục Hán Nôm thời Lê sơ.Biên dịch các tác phẩm Hán Nôm thời Lê sơ.

- Sưu tầm, số hóa và nghiên cứu khai thác văn bản chữ viết cổ truyền các dân tộc thiểu số Việt Nam, do PGS.TS Trịnh Khắc Mạnh chủ trì. Đề tài thực hiện các nội dung sau:Tổ chức lớp chữ Nôm Dao với hơn 20 học viên tham gia của các Viện, như: Viện Nghiên cứu Hán Nôm và một số viện thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam.Sưu tập các thư tịch viết bằng chữ viết cổ truyền các dân tộc thiểu số Việt Nam.Biên dịch và xuất bản thư tịch chữ viết cổ truyền các dân tộc thiểu số Việt Nam, gồm 3 tập sách: Tuyển tập Văn học Thái, Tổng tập truyện thơ Nôm các dân tộc thiểu số Việt Nam tập 12 và tập 13.

- Xây dựng Đề án tiền khả thi Bảo tàng Hán Nôm Việt Nam, do PGS.TS Nguyễn Công Việt chủ trì. Đã hình thành đội ngũ chuyên gia trong và ngoài Viện Nghiên cứu Hán Nôm tham gia xây dựng Đề án tiền khả thi Bảo tàng Hán Nôm Việt Nam 2011.Tiến hành khảo sát, tham quan các cơ quan hữu quan, các hội cổ vật ở Hà Nội và các địa phương khác.Xây dựng luận cứ khoa học cho việc thu thập nghiên cứu tuyển chọn trưng bày bảo tàng hiện vật Hán Nôm. Xây dựng các chuyên đề khoa học cho các loại hình bia; chuông - khánh; tiền cổ; ấn chương; các loại hình tiêu biểu của gốm, sứ; các loại hình tiêu biểu kim loại (trống đồng, đỉnh đồng, …); hoành phi, câu đối, biển gỗ, cuốn thư; thư tịch tiêu biểu; bút tích các nhân vật lịch sử, v.v… Mỗi một chuyên đề là một luận cứ khoa học như những kim chỉ nam trong công tác thu thập tư liệu, nghiên cứu, thống kê đối chiếu, phiên âm, dịch chú, tuyển chọn, phân loại, trưng bày của kế hoạch tiếp sau đó. Mục đích hình thành hệ thống trưng bày hiện vật Hán Nôm với đầy đủ các loại hình, để tiến tới công tác xây dựng Bảo tàng Hán Nôm học.

Một số Hội thảo khoa học

Cán bộ của Viện tham gia một số Hội thảo quốc tế nhằm tăng cường giao lưu học thuật và phát huy giá trị của kho sách Hán Nôm, như:

- Hội thảo khoa học “Nghiên cứu nguồn tư liệu Hán Nôm Việt Nam thời cận đại”, tại Đại học Inha (Hàn Quốc)

- Cùng với Đại học Trung văn Hồng Kông (Trung Quốc) tổ chức tọa đàm khoa học “Nghiên cứu làng xã Việt Nam vùng đồng bằng Bắc Bộ” tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm.

- Hội thảo quốc tế “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” tại tỉnh Phú Thọ do Viện Văn hóa Nghệ thuật - Bộ Văn hóa Thông tin & Du lịch và Ủy ban Nhân dân tỉnh Phú Thọ tổ chức.

- Hội thảo khoa học “Văn hóa Đoan ngọ Đông Á và Dân tục học Đông Á”, tại Đại học Thành Công (Đài Loan).

- Hội thảo “Giáo dục khoa cử Nho học” Đại học Vũ Hán (Trung Quốc).

- Ngày 15-16/10, Hội thảo khoa học “Hý khúc truyền thống các nước Đông Á), tại Đài Loan.

- Hội thảo khoa học “Vấn đề sách công cụ đối với tư liệu viết bằng chữ Hán” tại Viện Cổ tịch Seoul Hàn Quốc

- Hội thảo khoa học “Nghiên cứu làng xã truyền thống các nước Đông Á”, tại Đại học Trung văn Hồng Kông (Trung Quốc).

- Hội thảo khoa học “Văn hóa Mân Nam”, tại Đại học Thành Công, Đài Loan

- Hội thảo quốc tế “Giao lưu văn học Việt Nam -Nhật Bản” tại Tp. Hồ Chí Minh do Trường Đại học KHXH & Nhân văn - Đại học Quốc gia Tp. Hồ Chí Minh tổ chức

Hợp tác khoa học trong nước

- Cùng với các tỉnh và thành phố, như: Hà Nội, Hải Dương, Quảng Ninh, Phú Thọ, Thái Bình, Nam Định, Bắc Giang, Ninh Bình, Hà Tĩnh, Tuyên Quang, Thanh Hóa, v.v..; tổ chức hội thảo khoa học, tiến hành biên soạn và chỉnh lý các tư liệu Hán Nôm, nghiệm thu các đề tài nghiên cứu khoa học và và tư vấn việc trùng tu sửa chữa tại các di tích ở các địa phương.

Hợp tác khoa học nước ngoài:

- Cùng với Đại học Sư phạm Thượng Hải hiệu chỉnh và xuất bản bộ Tổng tập tiểu thuyết Hán văn Việt Nam. Bộ sách đã xuất bản tại Thượng Hải tháng 3/2011 gồm 20 tập.

- Cùng với Viện Văn học Đại học Thành Công (Đài Loan), biên tập xuất bản bộ Việt Nam Hán thi, những tập đầu sẽ xuất bản Toàn Việt thi lục của Lê Quí Đôn.

Tạp chí Hán Nôm

Năm 2011, Tòa soạn Tạp chí nhận được hơn 95 bài của các cộng tác viên, đã đăng 60 bài của 62 tác giả (gồm: 39 bài nghiên cứu, 4 bài đọc sách và trao đổi ý kiến, 10 bài sưu tầm, 7 bài thường thức Hán Nôm và tin). các bài đã công bố đảm bảo định hướng khoa học của Tạp chí chuyên ngành Hán Nôm, nhiều bài có chất lượng nội dung khoa học có giá trị.

Vài nét giới thiệu về một số mặt công tác của Viện Nghiên cứu Hán Nôm trong năm 2011 cùng Hội nghị, những mong chúng ta cùng động viên nhau để xây dựng ngành Hán Nôm học Việt Nam.

Kính thưa Hội nghị

Năm 2011, Hội thảo nhận được 132 bài tham luận. Bản danh mục các bài viết của các tác giả gửi Ban tổ chức Hội nghị đã thể hiện sự phong phú, đa dạng, chất lượng và hiệu quả của Hội nghị Thông báo Hán Nôm học năm nay. (Xin xem Danh mục các bài tham luận Hội nghị thông báo Hán Nôm học năm 2011 ở mục Tin tức trên website hannom.org.vn).

Các tham luận tập trung vào những nội dung sau đây: công bố, giới thiệu những phát hiện mới trong các công tác sưu tầm tư liệu Hán Nôm còn rải rác ở các địa phương, trong các kho tư liệu trong cả nước và những thư viện ngoài nước. Giới thiệu những thông tin mới về các tác gia, tác phẩm Hán Nôm và tư liệu về các nhân vật lịch sử. Thông tin những kết quả nghiên cứu lý luận bổ sung cho tri thức cơ bản của ngành Hán Nôm và các ngành khoa học liên quan như văn bản học Hán Nôm, như: ngôn ngữ văn tự học; Hán Nôm trong mối quan hệ với sử học, dân tộc học, văn học, triết học, y dược học cổ truyền, ứng dụng tin học vào Hán Nôm, v.v... Đọc sách và trao đổi ý kiến về các vấn đề của ngành Hán Nôm đã và đang đặt ra trong quá trình nghiên cứu. Vấn đề Hán Nôm dạy trong nhà trường, chất lượng giảng dạy, sách giáo khoa, giải thích từ ngữ, v.v... Vấn đề thường thức Hán Nôm mà đời sống văn hóa xã hội đang đặt ra, v.v...

Với tư cách là cơ quan chủ trì Hội nghị Thông báo Hán Nôm học hàng năm của ngành Hán Nôm, thay mặt Lãnh dạo Viện Nghiên cứu Hán Nôm, tôi xin tuyên bố khai mạc Hội nghị Thông báo Hán Nôm học năm 2011 và tin tưởng rằng ngành Hán Nôm học ngày càng phát triển.

Chân thành cảm ơn các nhà khoa học cùng quí vị đại biểu.

Kính chúc Hội nghị thành công.

(Thông báo Hán Nôm học 2011; tr.- tr.435-443)