MỘT SỐ SẮC HIỆU VỀ THẦN LONG ĐỖ - BẠCH MÃ ĐẠI VƯƠNG - QUỐC ĐÔ THĂNG LONG THÀNH HOÀNG ĐẠI VƯƠNG

NGUYỄN TÔ LY

Sở Văn hóa, Thể thao & Du lịch Hà Nội

Thăng Long - Hà Nội là mảnh đất kinh đô, mảnh đất ngàn năm văn hiến, trung tâm văn hoá, chính trị của cả nước Việt Nam. Trong số các thần được lịch đại gia phong vì có công “bảo quốc định bang” giúp nước, giúp dân trong tâm thức của người Việt trên mảnh đất Thăng Long này, trước hết phải kể đến thần Long Đỗ - Thành hoàng của đất Thăng Long. Tìm hiểu về phong hiệu của thần cũng là để tìm hiểu thêm về công trạng, sự tôn sùng của bao thế hệ người Việt đối với thần trong lịch đại. Qua bài viết này, chúng tôi muốn giới thiệu một số sắc hiệu của thần đã được chúng tôi thống kê từ các văn tự có tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm.

Tại kho tư liệu của Viện Nghiên cứu Hán Nôm, chúng tôi tìm thấy 06 đạo sắc phong cho thần Long Đỗ được chép trong tập寧平省安慶府安慶縣同富總各社村神敕Ninh Bình tỉnh, Yên Khánh phủ, Yên Khánh huyện, Đồng Phú tổng các xã thôn thần sắc (kí hiệu AD.a4/24) và bản ghi chép lịch triều bao phong của Trịnh Tuấn Thăng trong越南神祠改正Việt Nam thần từ cải chính (kí hiệu A.707). Chúng tôi lần lượt giới thiệu về các văn bản này:

1. Thần Long Đỗ trong寧平省安慶府安慶縣同富總各社村神敕Ninh Bình tỉnh, Yên Khánh phủ, Yên Khánh huyện, Đồng Phú tổng các xã thôn thần sắc (kí hiệu AD.a 4/24). Đây là bản chép sắc phong thần của xã Đồng Nhân, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình, mỗi đạo sắc phong cho thần thêm những sắc hiệu là:

- Đạo thứ nhất phong vào niên hiệu Vĩnh Khánh năm thứ hai, ngày 10 tháng 12 (1730): gia phong thêm 06 chữ là雄斷英武豁達慈祥聰明睿智(hùng đoán, anh vũ, khoát đạt, từ tường, thông minh, duệ trí).

- Đạo sắc thứ 2 có niên hiệu景興元年七月二十四日(ngày 24 tháng 7 năm Cảnh Hưng thứ nhất (1740), gia phong 03 chữ:煥赫博毅熙嘏(hoán hách, bác nghị, hy hỗ).

- Đạo sắc thứ 3 có niên hiệu景興二十八年八月初八日(ngày 06 tháng 8 năm Cảnh Hưng thứ 28 (1767), gia phong 03 chữ:宏猷偉略神武(hoằng du, vĩ lược, thần vũ).

- Đạo sắc thứ 4 có niên hiệu景興四十四年五月十六日(ngày 16 tháng 5 năm Cảnh Hưng thứ 44 (1783), gia phong 03 chữ:融淵彰威裕澤(dung uyên, chương uy, dụ trạch).

- Đạo sắc thứ 5 có niên hiệu景盛四年五月二十一日(ngày 21 tháng 5 năm Cảnh Thịnh thứ 4 (1796), gia phong 04 chữ:鍚祥延貺孚休最靈(tích tường, diên huống, phu hưu, tối linh).

- Đạo sắc thứ 6 có niên hiệu寶興二年五月十七日? (ngày 17 tháng 5 năm Bảo Hưng thứ hai (1802), gia phong 03 chữ:英威雄略駿烈(anh uy, hùng lược, tuấn liệt).

2. Sắc phong thần Long Đỗ trong龍肚最靈祠記Long Đỗ tối linh từ ký của 越南神祠改正Việt Nam thần từ cải chính (kí hiệu A.707):

Việt Nam thần từ cải chính không phải là những bản sao chép nguyên văn sắc phong từ các đạo sắc gốc, nhưng mỗi lần ghi về các mỹ tự bao phong, tác giả lại nêu rõ lý do vì sao được gia phong. Phần cuối cùng tác giả viết恭錄歷朝封號Cung lục lịch triều phong hiệu tập hợp phong hiệu các triều đại sắc phong cho thần Long Đỗ. Sắc hiệu ghi ở bản này chúng tôi sẽ giới thiệu ở bảng thống kê phần sau.

Qua những tài liệu trên, chúng tôi lập bảng thống kê các lần sắc phong thần và mỹ tự bao phong của lịch triều cho thần Long Đỗ.

(Thông báo Hán Nôm học 2009, tr.654-663)